In het onvolprezen blad Argus (29.021.2026) staat een mooie recensie van Naar Beiroet door Paul Gellings. Argus bestaat alleen als gedrukt medium. Wie meer wil weten kan terecht op de website www.arguspers.nl. 

​Kunst, liefde en oorlog
​
Het mysterie achter de horizon is een krachtig literair gegeven. Ergens lokt een open toekomst die het hier en nu draaglijk maakt. Edgar Laseur, kunsthandelaar te Groningen, zoekt dat in het nieuwe boek van Gerrit Brand in Beiroet. Al lezend in het in dit verband symbolische Gelobte Land van Erich Maria Remarque hoopt hij in Libanon Arabische kunst te ontdekken. Daarmee is hij van plan zijn galerie nieuw leven in te blazen én afstand te nemen van zijn zielloze huwelijk met plastisch chirurg Mirjam: ‘De afgelopen jaren brachten ze bitter weinig – te weinig – tijd samen door.’

In Beiroet ontspint zich al gauw een romance tussen Laseur en zijn gids, fotografe Fatima, en net wanneer Edgar en Fatima hun verliefdheid ten volle beleven, valt Hamas op 7 oktober 2023 Israëlisch binnen, met alle botsende gezichtspunten van dien. Een schotschrift wordt Naar Beiroet evenwel niet. Het krijgt alleen een lichtelijk geëngageerde dimensie, wat best mag in een goed boek. De hoofdpersoon staat niet kritiekloos tegenover Israël, maar blijft wel gevoelig voor de complexiteit van het conflict. Fatima, die een meer Arabische blik heeft, vertoont daarentegen een veel uitgesprokener ethische verontwaardiging. Het kan overigens erger: op de opening van de Groningse tentoonstelling van schilderijen van een Libanese kunstenares staat ineens de echtgenote van de ambassadeur van Libanon te raaskallen over de etniciteit van de Israëli’s. Dat zijn volgens haar helemaal geen Semieten, en dus hebben ze geen enkel recht op hun land.
Het geheel is ingenieus opgebouwd. Eerst de Groningse lamlendigheid waarin Laseur klem zit, dan een zinderend en zinnelijk Beiroet, vervolgens een geopolitieke zweer die met veel geweld openbarst en ten slotte opnieuw een Groningse episode waarin kunst en Gaza door elkaar lopen, terwijl Laseurs huwelijk weer wat opleeft. Daarbij heeft Brand een opmerkelijk sobere vertelstijl, die niettemin een vracht aan sensaties oproept: ‘Edgar kijkt naar buiten. Eerste impressie: lauwe lucht. Zwoele lucht. Verstikkende benzinedampen. Slecht wegdek op de vierbaansweg die van het vliegveld, aan de rand van de stad bij de zee, naar het centrum van Beiroet loopt. Chaotisch verkeer.’

Daar blijft het natuurlijk niet bij. Je ruikt de plaatselijke gerechten, wordt betoverd door zonsondergangen, vergezichten, tempels, maar zonder kitscherige romantiek. Plastisch realisme is het eerder, doorspekt met discreet engagement, Libanon als metafoor voor een waanzinnige macrokosmos, waarin de microkosmos van twee geliefden – zij het kortstondig – overeind blijft, terwijl de speurtocht naar Arabische kunst gaandeweg vervlochten raakt in een moderne mythe van liefde en oorlog. Soms richt de verteller zich rechtstreeks tot ons, wat zowel vervreemdend werkt (je hóórt een stem) als ironisch (Brand spot met de conventies van de meer traditionele roman): ‘Nu moeten we even vertellen wie Arthur van den Berg is.’ ‘Maar neem van mij aan dat hij zijn ogen niet van Fatima af kon houden.’
​
Daarnaast gaat de verleden tijd geregeld over in de tegenwoordige tijd, waarmee het verhaal onveranderlijk aan vaart wint. Ook opvallend: de dialogen worden niet omsloten door aanhalingstekens, maar vormen één vloeiende lijn met de rest. Alles samen een verfrissende eigenzinnigheid. Brand op z’n best.

Paul Gellings
​
Gerrit Brand: Naar Beiroet. Nobelman, € 27,50.
 
​

Mieke Schepens heeft de roman goed gelezen. Ze plaatste een recensie op 'Graag Gelezen.'
Citaat: ‘Naar Beiroet biedt een menselijk perspectief op de recente spanningen in het Midden-Oosten. De beschrijvingen van Beiroet zijn zintuiglijk; je ruikt de koffie en voelt de spanning in de straten.’
‘Brand maakt hierbij een interessante literaire keuze door Edgar Das gelobte Land van Erich Maria Remarque te laten lezen. De parallellen die getrokken worden tussen de Joodse vluchtelingen uit de Tweede Wereldoorlog en de huidige Palestijnse ontheemden zijn gedurfd en dwingen de lezer (net als Edgar) om voorbij de krantenkoppen te kijken naar de menselijke cyclus van lijden en ontheemding.’

Hieronder de volledige tekst: 

Naar Beiroet. Roman over kunst, verlangen en moreel ontwaken, tussen Groningse nuchterheid 
en Libanese hartstocht

In zijn nieuwste roman Naar Beiroet neemt Gerrit Brand ons mee op een reis die begint als een zakelijke vlucht uit de sleur, maar eindigt als een indringende morele heroriëntatie. Hoofdpersonage Edgar Laseur is de personificatie van de Europese vijftiger: comfortabel, maar emotioneel vastgelopen. Zijn vertrek uit het rustige Groningen naar het chaotische Beiroet vormt het hart van een verhaal over kunst, conflict en loutering.

De eerste woorden in deze roman pakken je beet en laten je niet meer los. Het begin is gemaakt.

Edgar Laseur reed de garage onder het Forum in, parkeerde zijn Mercedes en sloot de laadkabel aan. Voor elektrische auto’s was er altijd wel plek – een van de voordelen waar hij ongemerkt van genoot. Hij haalde zijn pasje langs de lezer, nam de lift naar boven en stak het plein met de fonteinen over. In het Market Hotel liep hij door naar het zonovergoten terras aan de Grote Markt, waar het rond lunchtijd altijd druk was. Hij kon niet vermoeden dat een eenvoudige lunch het begin zou zijn van een fascinatie die hem steeds verder naar de Arabische Wereld zou voeren.

Brand schept een scherp contrast tussen het "stilvallende" leven van Edgar in Nederland en de zinderende energie van Libanon. Waar kunst in Edgars Groningse galerie vooral een handelsproduct is geworden, ontdekt hij in Beiroet — via de intrigerende fotografe Fatima — dat kunst daar een overlevingsstrategie is.
De ontmoetingen tussen Edgar en Fatima zijn meer dan een romantisch intermezzo; ze vormen de botsing tussen de vrijblijvende westerse blik en de noodzaak van engagement. Fatima fungeert als gids, niet alleen door de stad, maar ook door de complexe ziel van een regio waar elke penseelstreek getekend is door geschiedenis en trauma.

Wat Naar Beiroet bijzonder actueel en urgent maakt, is de integratie van de gebeurtenissen van oktober 2023. De escalatie van het Israëlisch-Palestijnse conflict sijpelt de pagina’s binnen en trekt Edgar uit zijn rol als toeschouwer.

Brand maakt hierbij een interessante literaire keuze door Edgar Das gelobte Land van Erich Maria Remarque te laten lezen. De parallellen die getrokken worden tussen de Joodse vluchtelingen uit de Tweede Wereldoorlog en de huidige Palestijnse ontheemden zijn gedurfd en dwingen de lezer (net als Edgar) om voorbij de krantenkoppen te kijken naar de menselijke cyclus van lijden en ontheemding.

De schrijfstijl van Brand is observerend en toegankelijk, waardoor de existentiële vragen waar Edgar mee worstelt nooit topzwaar aanvoelen. De roman snijdt thema's aan die er echt toe doen:

Westerse schuld: Hoe verhoudt onze luxe zich tot het conflict elders?

De functie van kunst: Is kunst decoratie of een getuigenis?

Identiteit: Wie ben je als je vertrouwde omgeving wegvalt?

Naar Beiroet biedt een menselijk perspectief op de recente spanningen in het Midden-Oosten. De beschrijvingen van Beiroet zijn zintuiglijk; je ruikt de koffie en voelt de spanning in de straten.

De skyline van de stad wordt getekend door kille, betonnen flatgebouwen. Een diepgele gloed, als op een romantisch schilderij uit de negentiende eeuw, strijkt over de tempels van Bacchus en Jupiter. Vanuit het oosten tekent het licht de zuilenrijen af in scherpe, diepzwarte schaduwen. Moet je toch eens kijken, zegt hij terwijl de dubbele balkondeuren opent. Die tempels, die zon, die schaduwen…
Hij werpt een blik over zijn schouder en glimlacht. Fatima knippert langzaam met haar ogen. Hij begrijpt meteen wat ze bedoelt.: één keer knipperen is haar stilzwijgende ja. Een Libanese blik van instemming.

Naar Beiroet is een eerlijk portret van een man die leert dat je niet naar de andere kant van de wereld kunt reizen zonder jezelf tegen te komen – en dat echte betrokkenheid altijd een prijs heeft.
Het is een indrukwekkende roman die laat zien dat de grens tussen kunst en werkelijkheid in tijden van crisis flinterdun is. Gerrit Brand slaagt erin om de grote wereldpolitiek klein en voelbaar te maken in de ziel van één man.

Op 22 november plaatste het Dagblad van het Noorden een recensie door Joep van Ruiten. Hieronder de complete tekst:

Recensie DvhN, 22.11.25; CULTUUR & MEDIA; BOEKRECENSIE
 
Kunsthandel in tijden van oorlog
 
De romanpersonages van Gerrit Brand houden van het goede leven. In Naar Beiroet wordt dat onder het mom van zelfverdediging verstoord.
Maar eerst is er een vertrouwde mededeling, op bladzijde 6: ‘Dit is een fictief werk. Elke gelijkenis met bestaande personen, levend of dood, gebeurtenissen of locaties berust op louter toeval.’
 Wat moeten we onder dit gesternte aan met galeriehouder Edgar Laseur uit Groningen, zijn ingedutte handel en wandel nieuw leven wil inblazen. Die daartoe naar Libanon reist, volgens een bevriende Arabist een ideale springplank naar het grote geld van Qatar, de Emiraten en Saoedi-Arabië. Geld, daar houdt Edgar van, net als van vrouwen.
 
In het vervallen Beiroet laat de opportunistische Edgar zich rondleiden door een fotografe, Fatima. Ze neemt hem mee naar galeries waar niets verkoopbaars wordt gevonden. Daarna brengt ze hem in contact met een jonge kunstenares op het platteland. Zij maakt spectaculair werk waarin mensen als dieren worden afgebeeld en andersom. Edgar sluit een deal voor een verkooptentoonstelling.
Dan valt Hamas Israël aan. Dat gebeurt hemelsbreed zo’n 120 kilometer verderop, maar zorgt voor veel onrust in het deel van Libanon waar de Hezbollah-beweging het voor het zeggen heeft.  Fatima toont de plaatselijke achtergronden bij het wereldnieuws.  Het beeld van de Groningse kunsthandelaar kantelt: de staat Israël valt van zijn voetstuk. Hoezo fictief? Wie maalt er nog om kunst?
 
In eerdere boeken toonde Brand (Zwolle, 1956) zich gematigd kritisch op de tijdgeest. Veel was vroeger beter, de auto's en literatuur bijvoorbeeld, je mocht nog gewoon roken en onbekommerd vliegen, vrouwen waren in voor een avontuurtje, het geld rolde. In Naar Beiroet heeft het mas­culiene en melancholische verlangen naar de tijd van glossy’s en Franse speelfilms gezelschap gekregen van cynische geopolitiek.

Brand schrijft het schijnbaar laconic op, wat Naar Beiroet een ontspannen leeservaring maakt. Soms is hij uitleggerig. Bij vlagen is hij grappig, bijvoorbeeld wanneer hij zich na een beschrijving van het weer rechtstreeks tot de lezer richt. ‘Ik hou het maar even vaag want als je exacte cijfers gaat geven horen ze te kloppen en er zijn altijd lezers die het natrekken.'
Hij is op zijn best wanneer hij zijn hoofdpersoon laat worstelen met existentieel zelfverwijt. 'Edgar begrijpt zelf niet goed waarom hij dit soort onzin staat uit te kramen, inhoudsloos geklets, meer was het niet. Waarschijnljik omdat het leven nu eenmaal weinig om het lijf had. Je kon doen en laten wat je wilde - uiteindelijk maakte het niets uit.'
Ondertussen gaan de pogingen tot handel gewoon door, ook in de kunst - je zou het de Harry Mens-doctrine kunnen noemen. Lekker, zo’n leven. JOEP VAN RUITEN.

Op donderdag 13 november 2025 werd in een volle Sociëteit De Harmonie in Groningen de nieuwe roman Naar Beiroet van Gerrit Brand gepresenteerd. De belangstelling was groot: leden, lezers, kunstliefhebbers en vrienden vulden de zaal, waar uitgever-schrijver Anton Brand de avond opende met een inleidende speech .
​
In zijn welkom benadrukte hij de bijzondere band met de auteur – geen familie, al wordt dat vaak gevraagd – en prees hij de samenwerking rond deze zevende roman van Gerrit Brand. Hij schetste de thematiek van het boek: een actuele roman over kunst, verlangen en moreel ontwaken, gesitueerd tegen de achtergrond van de oorlog in Gaza. Hoofdpersoon Edgar Laseur, een galeriehouder uit Groningen, reist naar Beiroet op zoek naar nieuwe inspiratie. Daar ontmoet hij de Libanese persfotografe Fatima, die hem confronteert met een wereld waarin kunst en politieke werkelijkheid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
​

Na het voorlezen van een fragment gingen Anton en Gerrit in gesprek. Brand vertelde hoe persoonlijke ervaringen en observaties zijn roman mede vormgaven: zijn bezoeken aan Libanon, de kunstscène daar en de verhalen van zijn vrouw Suhaila, die er geboren werd. Trouwens wat niet ter sprake kwam is de symboliek van de titel: Naar Beiroet verwijst speels naar Strindbergs Naar Damascus, en daarmee naar een kantelmoment – vergelijkbaar met Edgars morele omslag in het boek
Brand ging dieper in op zijn keuze voor een sobere en gestileerde schrijfstijl. Dialogen worden zonder aanhalingstekens weergegeven om een vloeiende, filmische verteltoon te creëren, waarin gedachten en gesproken woorden door elkaar lopen. Die stijl sluit aan bij het idee van een roman die niet pamflettistisch wil zijn, maar wel met helderheid en betrokkenheid naar de actualiteit kijkt.

Na het interview richtte Gerrit zich tot oud-correspondent Jan Keulen (o.a. voor de Volkskrant), die jarenlang in het Midden-Oosten werkte en Beiroet goed kent. Jan Keulen was van 2017 tot 2019 directeur van de Rights Forum, de organisatie die opkomt voor de rechten van de Palestijnen. Gerrit Brand bood hem het eerste exemplaar aan, en sprak zijn waardering uit voor Keulens journalistieke werk en historische kennis van de regio.
​ 
De avond eindigde met vragen uit het publiek en een signeersessie, waarin de schrijver uitvoerig de tijd nam voor lezers. De grote opkomst en de warme sfeer onderstreepten de betrokkenheid bij Brands nieuwe roman, die niet alleen een persoonlijk verhaal vertelt, maar ook een indringend commentaar geeft op kunst, oorlog en moreel bewustzijn in een wereld vol spanningen
.

Recensie door Marjon Nooij

Tzum.info publiceerde op 11 november 2025 een fraaie recensie van Naar Beiroet, de nieuwe roman van Gerrit Brand. In het boek volgen we Edgar Laseur, een vijftiger en galeriehouder uit Groningen die kampt met een vastgelopen galerie, een huwelijk vol stiltes en een tanende passie voor kunst. Op advies van zijn vriend Arthur – “Libanon is de ideale springplank voor jou naar het Midden-Oosten” – reist hij naar Beiroet in de hoop nieuwe kunstenaars te ontdekken én zichzelf te hervinden. Wat begint als een inspirerende reis verandert ingrijpend wanneer het Israëlisch-Palestijnse conflict opnieuw oplaait na 7 oktober 2023, waardoor Edgar geconfronteerd wordt met de vraag welke rol kunst speelt te midden van geweld en politieke spanningen.​

In Beiroet maakt Edgar kennis met Fatima, een scherpzinnige Libanese fotografe. Ze werkt voor internationale persbureaus, maar haar betrokkenheid reikt verder dan alleen het vastleggen van beelden. Fatima confronteert Edgar met zijn westerse vanzelfsprekendheden en introduceert hem in een wereld waarin kunst onlosmakelijk verbonden is met politiek, trauma en overleven. In tegenstelling tot de vaak ironische, afstandelijke kunst in Nederland, is de kunst in Beiroet rauw, geladen en geëngageerd.
De band tussen Edgar en Fatima is intens: zintuiglijk, intellectueel en emotioneel beladen. Tegelijk is ze precair, want Fatima’s opvattingen over kolonialisme, macht en de rol van kunst botsen regelmatig met Edgars behoefte aan verbinding en esthetiek. Wanneer op 7 oktober 2023 Hamas Israël aanvalt en een nietsontziende oorlog in Gaza volgt, kantelt hun verhouding. Edgar, nog in Beiroet, wordt geconfronteerd met de rauwe politieke realiteit: straatprotesten, beelden van verwoesting, dood en verderf, gesprekken vol woede en wanhoop. Fatima’s betrokkenheid bij de Palestijnse zaak en haar kritiek op westerse hypocrisie worden steeds nadrukkelijker voelbaar.
​
In zijn hotelkamer leest Edgar Das gelobte Land van Erich Maria Remarque – over mensen op de vlucht voor nazi-Duitsland naar New York – en ervaart hoe verleden en heden in elkaar grijpen. De parallellen met het lot van de Palestijnen raken hem diep. Hij begint te twijfelen aan zijn rol als buitenstaander en kunsthandelaar: wat betekent het om schoonheid te verhandelen terwijl de wereld brandt? Zijn morele onzekerheid groeit, net als zijn verlangen om iets ‘juists’ te doen, al weet hij niet precies wat dat is.

Uiteindelijk besluit Edgar het werk van de Libanese kunstenares Balsam Aridi naar Nederland te halen. Haar werk is verstild, gelaagd, en verankerd in de tragiek én vitaliteit van het Midden-Oosten. Zijn keuze is meer dan zakelijk – het is een poging tot betrokkenheid, tot een betekenisvolle culturele brug tussen werelden.
Naar Beiroet is een roman over kunst, verlangen, schuld en moreel ontwaken. Gerrit Brand verweeft het persoonlijke verhaal van Edgar met grotere thema’s als globalisering, culturele toe-eigening, het Israëlisch-Palestijnse conflict en de fragiele rol van kunst in tijden van oorlog. Hij laat zien hoe makkelijk het is om weg te kijken – en hoe pijnlijk, maar noodzakelijk, het soms is om dat niet langer te doen.
Met psychologische diepgang, actualiteit en een scherp oog voor esthetiek toont Brand hoe kunst niet alleen spiegel is van de tijd, maar ook strijdmiddel en moreel kompas. Naar Beiroet is een urgente en gelaagde roman over wat het betekent om mens te zijn in een verscheurde wereld.
 
Naar Beiroet, Gerrit Brand, ISBN 9789083503080, hardcover met stofomslag, 224 pagina’s, € 27,50.