​Hoewel Reve's werk uit een andere tijd stamt, blijven zijn thema's als liefde, dood, geloof en seksualiteit onverminderd actueel. De essays tonen aan dat zijn boeken nog steeds resoneren bij een nieuwe generatie lezers.
De auteurs gaan niet alleen in op de oppervlakkige betekenis van Reve's werk, maar graven ook dieper. Ze analyseren de stijl, de thematiek en de historische context van zijn boeken.

Æde de Jong is erin geslaagd om een schatkamer samen te stellen van essays over Gerard Reve. 'U heb ik lief' is een boek dat je meerdere keren kunt lezen en dat steeds weer nieuwe inzichten biedt. Het is een eerbetoon aan een groot schrijver en een must-read voor iedereen die gefascineerd is door de Nederlandse literatuur.

Lees hier de volledige recensie.

Recensie Dagblad van het Noorden 11 juni 2024 door  Joep van Ruiten • 

Die conclusie wordt getrokken na lezing van U heb ik lief , een bundel met stukken over Reve samengesteld door Æde de Jong. Deze schrijver, vertaler en redacteur uit Groningen vroeg ter gelegenheid van het 100ste geboortejaar aan 18 auteurs te reflecteren op leven en werk van de in 2006 overleden schrijver.
Het leverde een zeer geslaagd boek op, met bijdragen van onder anderen Frank van Dijl, Paul Gellings, Nop Maas, Jean Pierre Rawie, Huub Mous en Mathijs Sanders. De bijdragen, die de particuliere bewondering en herinnering overstijgen, zijn zo goed dat ze een waardevolle aanvulling vormen op de toch al volle boekenplank over Reve.

Neem bijvoorbeeld wat Doeke Sijens schrijft over Reves poging in 1950 de verdwijning van 11.000 Poolse militairen tijdens de Tweede Wereldoorlog te ontrafelen. Het leidt tot een uitstekend essay over de journalist Reve, die op basis van destijds beperkte bronnen aannemelijk wist te maken dat de Russen een oorlogsmisdaad op het conto van de nazi’s wilden schuiven.

Sadisme en masochisme
Neem wat Jos Palm schrijft over hoe Reve zich probeerde te bevrijden door het communisme van zijn jeugd te verruilen voor de katholieke kerk en zijn te veel aan ratio compenseerde door de irrationaliteit te omarmen. Of neem de analyse waarin Peter Smeets laat zien hoe het sadistische en masochistische Revisme een verwijdering tussen de schrijver en zijn lezers in de hand werkte.

Verhelderend is ook wat Marina Kuipers vertelt over pogingen Het Geheime Landgoed in Frankrijk te kopen. Erfgenaam Joop Schafthuizen blijkt te onmachtig voor zaken, wat veel zegt over de versukkeling van de literaire nalatenschap van Reve. Wat antiquaar Piet van Winden tenslotte schrijft over de impact van Reve is zelfs zo knap dat elke poging tot samenvatting tekortschiet.

Wat dankzij U heb ik lief blijft hangen is de grote betekenis van Reve voor wie iets wil begrijpen van achtereenvolgens adolescentie, homoseksualiteit, vrijheid van meningsuiting, religiositeit, zelfexpressie, schrijfstijl, de auteur als publiek figuur en, laten we het vooral niet vergeten, de kracht van literatuur.

U heb ik lief
Titel U heb ik lief – De eeuw van Gerard Reve
Samenstelling : Æ de de Jong
Uitgeverij Nobelman
Prijs 24,95 euro (240 blz.)
★★★★☆

fotografie Suhaila Sahmarani 
 
Op dinsdag 11 juni organiseerden sociëteit de Harmonie en uitgeverij Nobelman in samenwerking met boekhandel Godert Walter de lancering van het boek U heb ik lief, De eeuw van Gerard Reve, een bundel met uiteenlopende verhandelingen over de Volksschrijver. De samensteller en verschillende bijdragers aan de bundel waren deze avond aanwezig zijn om hun licht over Reve te laten schijnen. Onder hen Mathijs Sanders, hoogleraar Nederlandse letterkunde aan de RUG, die een lezing over het belang van Reve verzorgde.
​

Het boek
2024 is het Reve-jaar. Met W.F. Hermans en Harry Mulisch wordt Gerard Reve, honderd jaar geleden geboren, gerekend tot de Grote Drie in de naoorlogse Nederlandse literatuur. Æde de Jong vond tal van gerenommeerde schrijvers en letterkundigen bereid zich opnieuw in Reve’s veelzijdige oeuvre te verdiepen, en dat leverde evenzovele nieuwe verhalen, herinneringen, overpeinzingen en inzichten op. U heb ik lief is een hoogst gevarieerde bundel beschouwingen waarin alle aspecten van Reve’s schrijverschap aan de orde komen. Onze Grote Volksschrijver wordt ten volle eer en recht gedaan.
De titel van deze bundel is ontleend aan het grafschrift van Gerard Reve (1923-2006) op de Nieuwe Begraafplaats in Zulte, België.
​
Bijdragen
Aan deze bundel, samengesteld door Æde de Jong, werd bijgedragen door: Anton Brand, Gerrit Brand, Frank van Dijl, Paul Gellings, Vincent Hunink, Æde de Jong, Marie-José Klaver, Marina Kuipers, Nop Maas, Huub Mous, Jos Palm, Arjan Peters, Jean Pierre Rawie, Mathijs Sanders, Doeke Sijens, Peter Smeets, Erwin de Vries, Jeroen Vullings en Piet van Winden. De vet-gezette namen geven de auteurs aan die die avond aanwezig waren.

Uiteraard was de volop in literatuur gespecialiseerde boekhandel Godert Walter uit Groningen in de persoon van Erwin de Vries aanwezig om de bezoekers van de presentatie een exemplaar van het boek te verkopen.
Na afloop van de presentatie werd er zoals dat hoort nog gezellig en flink nagepraat bij een borrel. Al met al een heel geslaagde boekpresentatie. Bij Godert Walter stond de weken daarop het boek nummer 1 op de bestseller lijst.

Recensie: André Keikes

‘Wie de humor van Reve ontgaat, kan beter helemaal maar geen boeken lezen’, schrijft Gerrit Brand in de door Æde de Jong samengestelde essaybundel U heb ik lief. De eeuw van Gerard Reve. Natuurlijk uitgegeven naar aanleiding van Reves honderdste geboortejaar. Negentien bij de schone letteren betrokken auteurs deden graag aan ‘close Reving’ om bekende aspecten van diens werk en leven nog eens opnieuw te beschouwen of juist op een specifiek detail scherp te stellen.

​
Dat U heb ik lief vooral geschreven is door, op zijn minst, zestigers verklaart wel een beetje dat de achting voor Reve de boventoon voert. De titel, naar de tekst die op zijn graf in Machelen aan de Leie staat, verwijst natuurlijk naar Reves religieuze overtuigingen. Hij is hier echter vooral te lezen als uiting van bewondering voor de tot icoon geworden literaire grootheid van de naoorlogse jaren.

Met zo veel boomers onder de essayisten, ligt het risico van kleffe nostalgie en onbegrensde adoratie op de loer, maar alle contribuanten houden zich keurig in. Natuurlijk kan menigeen het niet laten om eens wat Reviaanse woorden of formuleringen te gebruiken, maar dat onderstreept alleen maar zijn invloed. Misschien was het ook de vrees te idolaat over te komen, dat sommige stukken eerder een licht onttoverend effect hebben.
Wie wat te veel leest over zijn onhebbelijkheden, zijn commerciële blik en daarnaast inzicht krijgt waarom hij deed wat hij deed en dacht wat hij dacht, verliest uiteindelijk de magie, die hem juist zo boven zijn tijdgenoten deed uitstijgen. Marina Kuipers, die ooit tevergeefs trachtte Het Geheime Landgoed bij Dieulefit te kopen, zegt het mooi: ‘Reve komt in je bloedsomloop’. Maar hoe hij dat deed mag best wat mysterieus blijven.

Academische rationaliteit en verklaringsbehoefte benadrukken echter herhaaldelijk dat we in dit honderdste geboortejaar te maken hebben met een grootheid uit vervlogen jaren. Soms zijn zijn verzuchtingen echter toch wel over te zetten naar deze tijd. Vul in plaats van Vietcong eens Hamas in en je kunt je wel iets voorstellen bij welke positie Reve vandaag de dag mogelijk zou hebben ingenomen. Een andere keer ligt dat lastiger. Huub Mous bevraagt Reve anno 2024 in een brief over zijn ‘wonderlijke mystiek van eigen fabricaat’. Hoe hij vandaag de dag tegen de Rooms-Katholieke Kerk aankijkt na de onthullingen over seksueel misbruik van minderjarigen door priesters en we zo veel meer weten over de actuele, maar nog even oerconservatieve opvattingen van het Vaticaan aangaande ‘irreguliere paren’.
​
Er zijn ook bijdragen die tijdlozer zijn. Wat is een Revist en wat een Reviaan (Peter Smeets), Waardoor overleeft De Avonden? (Paul Gellings) en wat te denken van Reves thuisdevotie (Matthijs Sanders). Er staan ook grote en kleinere ontdekkingen in, zoals van Reves buitengewoon serieuze stuk over de terechtstelling in 1940 van duizenden Poolse militairen bij de Russische plaats Katyn door hoogstvermoedelijk het toenmalige Sovjet-bewind. Het werd, schrijft Doeke Sijens, door Stalin in de schoenen geschoven van de nazi’s. Dat moet Reve, als nawerking van zijn verafschuwde communistische jeugd, gestoken hebben. Hij kon de Russische schuld niet vergeven.
​
Een stuk lichtvoetiger is de aanhaling van Marten Toonder, die eens opmerkte dat Reve zichzelf vergrootte in zijn proza en zo van zichzelf zijn eigen heer Bommel maakte (Jeroen Vullings). Wat de kritiek op zijn soms onbesuisde opmerkingen meteen weer mooi relativeert. Bommel-achtigen hoef je immers niet al te serieus te nemen.

​Voor ongetwijfeld velen herkenbaar is de opmerking van Vincent Hunink, dat even lezen in een van Reves brievenboeken een beproefd recept is bij opkomende treurnis:

Door de, veelal mannelijke, auteurs de vrije hand te geven, telt U heb ik lief wel een paar kleine overlappingen, maar ingebed in de verschillende betogen is dat geen drama. De bundel brengt Gerard Reve even helemaal terug in beeld. En dat is waardevol, want hij is niet alleen een van de grootste schrijvers van ons taalgebied, hij is niet minder te beschouwen als iemand die al heel vroeg opriep te gaan leven zoals je dat zelf wenst. Als homoseksueel, ja, ook als gelovige, maar in breder verband als mens met een eigen richtsnoer aan overtuigingen op welk gebied dan ook. Tegen de grijsheid, vertrutting en verpreutsing. Het zou een gotspe zijn, zelfs een schandaal, als uitgerekend hij in onze schijnheilige en moraliserende tijden terzijde zou worden geschoven wegens onaangepastheid.
​
Misschien kunnen jonge Reve-lezers nog eens hun eigen motieven prijsgeven in een tweede bundel. Marie José Klaver, die in haar bijdrage gedetailleerd uitlegt hoe je jongeren enthousiasmeert klassieken te lezen, moet ze kennen.

​Æde de Jong (samenstelling) – U heb ik lief. De eeuw van Gerard Reve. Nobelman – Groningen. 240 blz. € 24,95.

​U heb ik lief |De eeuw van Gerard Reve
Samenstelling  Æde de Jong
 
Te verschijnen: 11 juni 2024
ISBN 9789083420127 U heb ik lief 
2024 is het Reve-jaar. Met W.F. Hermans en Harry Mulisch wordt Gerard Reve, honderd jaar geleden geboren, gerekend tot de Grote Drie in de naoorlogse Nederlandse literatuur. Zijn werk is het blijvende bezit geworden van heel veel trouwe (her)lezers en spreekt andermaal tot de verbeelding van een nieuwe generatie jongeren. Æde de Jong vond tal van gerenommeerde schrijvers en letterkundigen bereid zich opnieuw in Reve’s veelzijdige oeuvre te verdiepen, en dat leverde evenzovele nieuwe verhalen, herinneringen, overpeinzingen en inzichten op. U heb ik lief is een hoogst gevarieerde bundel beschouwingen waarin alle aspecten van Reve’s schrijverschap aan de orde komen. Onze Grote Volksschrijver wordt ten volle eer en recht gedaan.
De titel van deze bundel is ontleend aan het grafschrift van Gerard Reve (1923-2006) op de Nieuwe Begraafplaats in Zulte, België.

Aan deze bundel werd bijgedragen door: Anton Brand, Gerrit Brand, Frank van Dijl, Paul Gellings, Vincent Hunink, Æde de Jong, Marie-José Klaver, Marina Kuipers, Nop Maas, Huub Mous, Jos Palm, Arjan Peters, Jean Pierre Rawie, Mathijs Sanders, Doeke Sijens, Peter Smeets, Erwin de Vries, Jeroen Vullings en Piet van Winden.

ISBN 9789083420127  | U heb ik lief | De eeuw van Gerard Reve | samenstelling Æde de Jong | softcover met flappen | 240 pagina's | € 24,95
​