Lees hier de volledige recensie. 

​Recensie door Paul Gellings in Argus, 26 april 2023. 
​​
Het adagium ‘oude liefde roest niet’ zou met een minieme aanpassing vervangen kunnen worden door ‘oude liefde rust niet’. Daar zorgen onze rusteloosheid en halfbewuste drijfveren wel voor, zoals Gerrit Brand (1956) vaardig aantoont in deze nieuwe roman. Hoofdpersoon is de weinig succesvolle filmmaker Henry Maartens die op uitnodiging van producent George Blaak in diens villa aan de Franse Riviera verblijft. De bedoeling is dat Henry er ongestoord werkt aan een scenario naar de roman Een heel nieuw leven (2011) van – jawel! – Gerrit Brand, een aardige knipoog van de auteur naar een eerder werk van hem, net als zijn vorige roman Le Mans (2021) berstensvol liefde, overspel en misverstanden.

 De omgeving leent zich perfect voor een vruchtbaar creatief proces: ‘Opnieuw zo’n stralende dag in Sanary-sur-Mer. Henry zit weer op het terras bij het zwembad.’ Toch komt het scenario pas na veel  horten en stoten van de grond. Oorzaak: een flinke dosis menselijk tekort vermengd met een niet minder flinke portie noodlot. Want ook aanwezig is Charlotte, de huidige echtgenote van George en ex-geliefde van Henry. Deze heeft haar ooit op beschamende wijze in de steek gelaten en voelt zich daar nog altijd schuldig over. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het ‘misgaat’ als George op zoek naar een geldschieter het tweetal een paar dagen alleen laat. ​. Al de eerste nacht ontvouwt zich het bed, en er volgen meer herdersuurtjes. Het lijkt overigens of vreemdgaan de motor is van de liefde bij Gerrit Brand. In het verleden hield Charlotte haar relatie met haar vaste vriend gewoon aan, ondanks haar romance met Henry, en Henry schrikt er in dezelfde periode niet voor terug zich mee te laten sleuren in een onstuimig avontuur met de temperamentvolle Braziliaanse Alice: ‘Het ging haar blijkbaar niet snel genoeg want op het laatste moment greep ze zijn hoofd beet en zoende hem stevig op de mond.’
Halverwege het verhaal wordt het gezelschap in de villa uitgebreid met Sophie, dochter van Charlotte en theoretisch natuurkundige, waarmee de reeds bestaande driehoeksverhouding even een geometrische hypertrofie dreigt te worden. Maar zo voorspelbaar is het allemaal niet.  
Cinemacope is – hoe kan het anders? – filmisch geschreven, enigszins in de trant van het werk van regisseur Éric Rohmer (ook met dikwijls allerlei relationeel gepruts aan de Côte d’Azur). Of een verfilming van een boek van Françoise Sagan. De volgende scène is in die zin veelzeggend: ‘Naast elkaar staand zien Henry en Charlotte de tabaksbruine auto een grote ondergaande zon tegen een oranje lucht tegemoet rijden. Sophie zwaait, een blote arm uit het aam. Het zou het eind van een film kunnen zijn. Vlak voor de aftiteling.’
Naast een vloeiende afwisseling van heden en verleden versterken dergelijke sprekende beschrijvingen het cinematografische effect van de roman. Voor onze ogen ontrolt zich steeds een bont decor, variërend van dampende muziekcafés in de jaren negentig tot de Franse Zuidkust in de coronatijd, met veel zon, zee, wijn, sjirpende cicaden en omgewoelde liefdesbedden. Nergens wordt het concrete geschuwd, wat de leesbaarheid van deze mediterrane vaudeville zeer ten goede komt.
 
 
Paul Gellings
 
Gerrit Brand: Cinemascope
Nobelman, € 24,95 

Dat viel me bij Cinemascope ook op. Twee jaar geleden – toen je met Cinemascope bezig was – hadden we het over De antwoorden op de grote vragen van Stephen Hawking en over The Genius and the Goddess van Aldous Huxley. Die invloeden zijn duidelijk doorgesijpeld in Cinemascope. Ga je altijd zo te werk?
‘Als ik iets lees, kom ik van het ene op het andere, dus je leest iets, of je kijkt een film en daardoor kom je weer bij iets anders terecht. De wegen van Valentina is bijvoorbeeld mijn Antonioni-boek. Het is geïnspireerd op een kort verhaal van deze Italiaanse filmmaker, die vooral in de jaren zestig en zeventig opzien baarde met zijn ‘literaire’ films. Ik wilde in die tijd een boek als een Antonioni-film schrijven. Niet al te veel plot en niet in de hoofden van de mensen treden, geen voice-over. Hoe de personages zich voelen, moet je concluderen uit wat ze doen en zeggen. Met die insteek heb ik dat boek geschreven. De wegen van Valentina is in feite ook een roadmovie. De protagonisten reizen door Frankrijk, Spanje en Portugal, wat ik vroeger zelf ook vaak deed. Cinemascope speelt zich af aan de Côte d’Azur.’
Cinemascope is als het ware het vervolg op Een heel nieuw leven. Kun je die boeken wel los van elkaar lezen?
‘Jazeker. Nadat Een heel nieuw leven was verschenen, begon een vriend van me, die connecties had in de filmwereld, te roepen dat het boek verfilmd moest worden. Goed idee, nietwaar. Verschillende filmmakers (van landelijke naam en faam) zijn erin gedoken, maar zoals dat gaat in de filmwereld waren er allerlei obstakels, vooral financiële. Er was steeds wel wat. Drie jaar geleden was ik aan de Côte d’Azur en daar heb je van die mooie villa’s met zwembaden. Ik stelde me voor dat een filmproducent een bevriende regisseur optrommelde en zei: Kom, we gaan dat boek verfilmen; jij gaat in mijn villa aan het scenario werken en ik 

 ​

Laudatio door Anton Brand (geen familie) ter gelegenheid van de presentatie van Cinemascope van Gerrit Brand | 29 maart 2023, De Coendersborg, Groningen. 

Ter gelegenheid van de presentatie van de zesde roman van Gerrit Brand hield Anton Brand een lofrede op de schrijver van Cinemascope: 

'Om maar met de deur in huis te vallen: de nieuwe roman van Gerrit Brand, zijn zesde alweer sinds zijn debuut met Tolvlucht in 2007, is een voortreffelijk, levendig boek, dat u niet ongelezen mag laten.
Ik kan het weten, want als Gerrits redacteur heb ik het manuscript vier, vijf keer gelezen voordat het naar de drukker ging, vanaf het allereerste Word-bestand tot en met de finale drukproef. Ik ben Anton Brand, schrijver, zo’n tien jaar met Gerrit bevriend, en aldus in eenzelfde positie als Gerrit beland: als we onszelf voorstellen, moeten we daar steeds aan toevoegen dat we geen familie van elkaar zijn, al speelde Zwolle in ons beider leven een niet onbelangrijke rol – Gerrit werd er geboren, ik groeide er op.

Een redacteur, zo zeg ik het altijd maar, is in de praktijk de laatste mee-lezer van een auteur, hetgeen betekent dat hij niet alleen over de punten en komma’s gaat, maar meer nog over de opbouw van een verhaal – de structuur, met een mooi woord – en over de voortgang daarin, de continuïteit. Niet alleen spelling en schrijfwijze doen ertoe, maar ook stijl en logica. Vrijwel iedere schrijver heeft zo’n sparring partner nodig, liefst over een langere periode, waarin opeenvolgende versies besproken kunnen worden en waarin wordt gevijld en geschaafd aan een wederzijds vertrouwen. De samenwerking tussen Gerrit en mij begon bij zijn vierde roman, De Amerikaan uit 2019, zette zich voort bij het twee jaar geleden verschenen Le Mans en waaierde ook uit naar andere auteurs en titels die dankzij Gerrits energieke inzet in de afgelopen jaren het licht zagen bij Uitgeverij Nobelman.


Gerrit en ik hebben geleerd elkaar goed te verstaan, niet alleen als het complimenten en zoete woorden regent maar ook als er harde noten moeten worden gekraakt. Dat was bijvoorbeeld het geval toen Gerrit de eerste versie van Cinemascope aan me voorlegde, een manuscript dat je zou kunnen vergelijken met een stevig blok marmer, maar daar moest het verhaal nog wel uit tevoorschijn worden gebeiteld. Als schrijver – en als mens – is Gerrit voor geen kleintje vervaard, hij laat zich niet afschrikken, immer blijmoedig neemt hij de kanttekeningen bij het manuscript tot zich en eer je het weet is het allemaal verwerkt en ligt een volgende versie voor. ‘Je had wel gelijk,’ complimenteert hij mij dan ook nog, ‘er zaten inderdaad te veel doublures in. Die zijn er nu uit. Het is een mooi, strak, solide verhaal geworden.’


En zo is het: Cinemascope is een fraaie, meeslepende roman over een filmregisseur en scenarioschrijver die in een villa aan de Rivièra werkt aan een script en daar na lange jaren opnieuw in contact komt met een oude geliefde. Zware thema’s over film en literatuur, voorbije liefde en nieuwe verwachtingen, het vergaan van de tijd en ouder worden liggen op de loer, maar het bijzondere is dat Gerrit ook ditmaal weer bewijst als weinig andere Nederlandse auteurs over een pen te beschikken die een tekst bovenal licht en luchtig houdt en volop van humor voorziet. Cinemascope is een roman om de maker ervan van harte mee te feliciteren.


De grote verrassing waarop Gerrit zijn lezers onthaalt is dat het filmscript waaraan die regisseur schrijft een bewerking is van Een heel nieuw leven, een in 2011 verschenen roman van… Gerrit Brand. Vorig jaar portretteerde Ilja Leonard Pfeijffer zichzelf als schrijver in het door hemzelf geschreven Boekenweekgeschenk Monterosso mon amour – Gerrit Brand deed iets soortgelijks in Cinemascope, terwijl hij er maar meteen als uitgever een herdruk van Een heel nieuw leven naast legt. Gewaagd maar creatief, en wat het meeste telt: volstrekt overtuigend. Ik weet dat Gerrit ooit door een producent is benaderd om die zakenroman uit 2011 daadwerkelijk te doen verfilmen (de term ‘zakenroman’ verwijst naar Noorderlicht van Ferdinand Borderwijk, uit 1948), maar die verfilming is er tot dusverre nog niet gekomen, en zo kwam Gerrit op de gedachte: dan schrijf ik er maar over. Twee boeken in één klap, een nieuwe roman en een herdruk, en laat ik daar dan meteen aan
toevoegen hoe schitterend beide titels door Sven Schriever zijn vormgegeven. Grote waardering, Sven. Dat Uitgeverij Nobelman zozeer grossiert in mooie uitgaven is mede aan jou te danken.


Cinemascope is niet in strikte zin een vervolg op Een heel nieuw leven, dus u kunt beide boeken los van elkaar lezen. Ik rond deze korte introductie af met een welgemeend: geachte aanwezigen, beste mensen, koop en lees deze romans van mijn vriend Gerrit Brand. U doet uzelf daar een groot plezier mee, want het zijn prachtige geschenken. Dames en heren, dank u wel. (AB / Groningen, 18-27 maart 2023)

Anton Brand was van 1983 tot 2008 voorzitter van de Stichting Van der Leeuw-lezing. Ook was hij bestuurslid van Noorderzon, Doe Maar Dicht Maar, de stichting Dag van de Architectuur Groningen (DAG), de stichting Letter & Stad en de Stichting Literaire Activiteiten Groningen (SLAG). Wegens zijn culturele verdiensten werd hij op 19 september 2003 benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. In 2007 werd hem de Collegepenning van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) toegekend. In 2019, bij het 10-jarig bestaan van SLAG, werd hij onderscheiden met de Kees van der Hoefprijs Ereprijs. Hij is vanaf 2008 voorzitter van de Noordelijke Afdeling van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde.

​Gerrit Brand – Cinemascope

​Recensie door Peter Samuel

De zesde roman van Gerrit Brand draagt als titel Cinemascope. De naamgeving duidt ontegenzeggelijk op de inhoud, die met het produceren van een film heeft te maken. Cinemascope is een in 1953 door de Amerikaanse filmmaatschappij 20th Century Fox geïntroduceerd systeem van extra-brede beelden van een bioscoopfilm. Ook het boekomslag van Sven Schriever tekent het cinemascopische karakter: de gestileerde afbeelding doet denken aan Jacques Tati’s Monsieur Hulot. Zwembad met brunette in bikini op de rand, brede zonnehoed op het hoofd, bruine Porsche nadrukkelijk in beeld, op de achtergrond lichte heuvels van Zuidfrans landschap. De illustratie is in kaarsrechte lijnen geconstrueerd, zoals dit ook het geval is met de omslag van de heruitgave van Een heel nieuw leven (uit 2011), eveneens een roman van de hand van de in 1956 in Zwolle geboren en in Groningen woonachtige schrijver.

Roadtrip
Gerrit Brands tweede roman Een heel nieuw leven is een satire op het bedrijfsleven in de economische crisis aan het begin van de 21e eeuw. De heruitgave hiervan en Cinemascope zijn in hardcover door Uitgeverij Nobelman uitgebracht. Eens was er sprake van dat Een heel nieuw leven zou worden verfilmd, hetgeen echter tot nu toe niet is gebeurd. De inspiratie om Cinemascope te schrijven heeft Brand opgedaan in coronatijd, al toerende langs de Côte d’Azur. Hij kwam onder meer in Sanary-sur-Mer terecht, plaats aan de Middellandse zeekust in de Provence, ten zuidoosten van Marseille. In de jaren dertig van de vorige eeuw was Sanary een toevluchtsoord voor veel intellectuelen. Duitse en Oostenrijkse schrijvers, onder anderen Bertold Brecht, Thomas Mann, Stefan en Arnold Zweig, zochten er hun heil om aan Hitlers nationaal-socialisme te ontkomen. Ook Engelse schrijvers verbleven er ooit, waaronder Aldous Huxley en D. H. Lawrence.
Filmscript
Cinemascope is geen satire, maar wel een soort vervolg op Een heel nieuw leven. ​

​CINEMASCOPE auteur GERRIT BRAND
 
In het begin van de jaren ’90 maakte regisseur en scenarioschrijver Henry Maartens zijn eerste en enige speelfilm, maar sindsdien is hij vooral bekend geworden door zijn aansprekende tv-commercials. Dan biedt filmproducent George Blaak, die aan de Franse Rivièra een riante villa met zwembad bezit, hem een nieuwe kans om als filmmaker succes te boeken: Henry reist af naar Sanary-sur-Mer om te werken aan een script dat het scenario zal zijn voor de verfilming van Een heel nieuw leven, de opmerkelijke roman van Gerrit Brand uit 2011. Wat Henry niet weet is dat George al jaren een relatie heeft met Charlotte, zijn vroegere vriendin – en zo komt het tot een verrassend weerzien tussen Henry en Charlotte. Die onverwachte ontmoeting, met alle herinneringen die erbij horen, kan niet anders dan tot complicaties en een morele zoektocht leiden. Cinemascope is een adembenemende roman over film en literatuur, liefde van toen en nieuwe verwachtingen, het vergaan van de tijd en ouder worden.
Cinemascope, de zesde roman van Gerrit Brand, is een vervolg op Een heel nieuw leven, dat thans in hardcover opnieuw is uitgegeven. Behalve sprankelende en intrigerende dialogen biedt dit boek de lezer het prachtige en zonovergoten decor van de Rivièra, om nooit genoeg van te krijgen.

Cinemascope
Sanary-sur-Mer. In de villa met zwembad van filmproducent George Blaak  aan de Côte d’Azur schrijft Henry Maartens aan het filmscript van Een heel nieuw leven, de roman uit 2011 van Gerrit Brand. 
Begin jaren 90 maakte Henry zijn eerste en enige speelfilm en had hij een relatie met Charlotte. Tegenwoordig verdient hij de kost met het maken van tv-commercials. Het idee ooit weer een echte speelfilm te maken heeft hem echter nooit losgelaten. George biedt hem de kans. Maar de onverwachte ontmoeting met zijn vroegere geliefde leidt tot complicaties en een morele zoektocht. 
 
Cinemascope is een adembenemende roman over literatuur en film, liefde en ouder worden. 
Cinemascope, roman, hardcover met stofomslag, € 24,95
 
​Cinemascope is de zesde roman van Gerrit Brand en een vervolg op Een heel nieuw leven. Ter gelegenheid van het verschijnen van Cinemascope is deze roman uit 2011 ook opnieuw in hardcover uitgegeven. 

Beide boeken samen bestellen voor € 39,95  (zie bestelknop hiernaast)